Censuur
8 augustus 2008
Onlangs zaten we met vrienden in de tuin te kletsen met de geur van barbecue nog om ons heen. Of het een vorm van censuur is als je een organisatie vraagt om een muzikant niet op het programma te zetten wegens diens niet mis te verstane en volgens jou bescheiden maar overigens juiste mening ook foute opinies in de songteksten. We vonden geen bevredigend antwoord.
Ik heb het onderwerp even laten rusten en denk er nu als volgt over.
Natuurlijk is het geen censuur. Je houdt niemand tegen om zijn muziek te kopen of te beluisteren. Je laat al wie wil naar één van zijn concerten gaan. Je zegt alleen dat jij er niet mee akkoord gaat en dat je het niet oké vindt dat een gesubsidieerd festivalletje hem programmeert.
Een ander voorbeeld. Je bent eigenaar van een boekhandel. Er komt een nieuw boek uit waarin volgens jou erg verkeerde ideeën en meningen worden geventileerd. Je beslist het boek niet aan te kopen. In jouw winkel staan er andere boeken op de rekken uitgestald. Je vindt echter dat elke andere boekhandelaar voor zichzelf moet uitmaken of hij het boek toch wil verkopen. Het recht op vrije meningsuiting wordt dus niet met de voeten getreden.
Of zie ik iets over het hoofd?
Je ziet niets over het hoofd.
Mij lijkt er inderdaad niks mis met je stelling. De beslissing van de boekhandelaar om een boek niet in te kopen, is immers een manifestatie van zijn vrije meningsuiting.
Hier verschilt Europa heel sterk van de Amerikaanse “constitutionele” vrijheid van meningsuiting, die voor heel wat mensen absoluut is. Na WO II zijn we daar hier anders over gaan denken. Negationisme, etc.
Vrijheid van meningsuiting is méér dan gewoon mogen zeggen wat je denkt. Onder die vlag plat racisme verkopen en zonder meer mensen beledigen is een onderwaardering van die vrijheid. Dat holt ze uit. Die vrijheid vraagt gevoeligheid, en oog voor je medemens.
Dus nee, je ziet niets over het hoofd. Je hebt het recht sommige mensen onder jouw verantwoordelijkheid een podium te weigeren.
Maar ook dat is niet absoluut en moet geval per geval afgewogen worden; dat vraagt een open geest, luisterbereidheid, ruimte voor debat en tijd.
In die zin ben ik meer een “sofist” dan een “platonist”.
Zo is het nu altijd: er bestaan geen vaste regels. Tja, daar moeten we ons bij neerleggen, zeker. Moeilijk gaat ook.